Công suất điện mặt trời phù hợp với nhà máy là con số nhỏ nhất trong 3 giới hạn: mái nhà lắp được bao nhiêu, nhà máy dùng hết bao nhiêu điện ban ngày, và hệ thống điện của nhà máy nhận được bao nhiêu. Lắp lớn hơn giới hạn thấp nhất, doanh nghiệp sẽ trả tiền cho phần điện không dùng đến. Lắp nhỏ hơn, doanh nghiệp bỏ phí phần tiết kiệm lẽ ra có được.
Ban giám đốc không cần biết tính toán kỹ thuật để ra quyết định đúng. Ban giám đốc chỉ cần hiểu 3 giới hạn này và biết đặt câu hỏi cho đơn vị tư vấn. Bài viết giải thích từng giới hạn bằng ví dụ dễ hiểu, kèm một bài tính trọn vẹn và 4 sai lầm doanh nghiệp hay gặp.
kWp là gì? Hiểu nhanh trong 1 phút
kWp (kilowatt-peak) là công suất tối đa của hệ thống điện mặt trời khi nắng đạt chuẩn. kWp giống như “dung tích động cơ” của hệ thống: con số càng lớn, hệ thống càng phát nhiều điện.
Công suất hệ thống bằng số tấm pin nhân với công suất mỗi tấm. Ví dụ, dự án tại Phú Thọ do ETEK Power thi công dùng 1.320 tấm pin, mỗi tấm 725 Wp. Công suất hệ thống là 1.320 × 725 Wp = 957 kWp.
Ban giám đốc chỉ cần nhớ 2 con số quy đổi:
| Câu hỏi | Con số tham khảo |
|---|---|
| 1 kWp phát bao nhiêu điện? | Khoảng 2,7–3,3 kWh mỗi ngày ở miền Bắc, tương đương 1.000–1.200 kWh mỗi năm |
| 1 kWp cần bao nhiêu m² mái? | Khoảng 5–7 m² mái tôn, tùy hướng mái và lối đi bảo trì |
Với hai con số này, ban giám đốc đã có thể tự kiểm tra con số đơn vị tư vấn đưa ra có hợp lý hay không.
Giới hạn 1: Mái nhà cho phép lắp bao nhiêu kWp?
Giới hạn mái nhà bằng diện tích mái dùng được chia cho khoảng 5–7 m² mỗi kWp. Điểm mấu chốt nằm ở chữ “dùng được”: diện tích mái dùng được luôn nhỏ hơn tổng diện tích mái.
Kỹ sư khảo sát sẽ loại trừ 4 loại diện tích:
- Phần bị che bóng: bóng của ống khói, bồn nước, nhà xưởng cao tầng bên cạnh làm giảm sản lượng cả chuỗi pin.
- Phần mái quay hướng Bắc hoặc quá dốc: sản lượng thấp, thường không đáng đầu tư.
- Lối đi bảo trì và khoảng cách an toàn PCCC: bắt buộc để vệ sinh tấm pin và chữa cháy.
- Phần mái xuống cấp: mái tôn đã cũ nên thay trước khi lắp, vì hệ thống điện mặt trời vận hành trên 20 năm.
Kết cấu mái có chịu được không?
Hệ thống điện mặt trời làm mái nặng thêm khoảng 15–20 kg mỗi m², gồm tấm pin và khung đỡ. Đa số nhà xưởng khung thép chịu được mức tải này. Nhà xưởng cũ hoặc xà gồ mỏng cần kỹ sư kết cấu kiểm tra bản vẽ trước khi chốt công suất.
Câu hỏi ban giám đốc nên đặt cho đơn vị tư vấn: “Diện tích mái dùng được là bao nhiêu m², và anh đã loại trừ những phần nào?”
Giới hạn 2: Nhà máy dùng hết bao nhiêu điện ban ngày?
Điện mặt trời chỉ phát từ khoảng 6h đến 18h. Vì vậy, công suất phù hợp phải dựa trên điện nhà máy dùng ban ngày, không dựa trên tổng hóa đơn tháng. Phần điện chạy ca đêm không thể thay bằng điện mặt trời.
Cách ước tính trong 3 bước
- Lấy bảng kê hóa đơn 12 tháng: bảng kê của điện lực tách sản lượng theo giờ thấp điểm, bình thường và cao điểm. Từ ngày 22/04/2026, giờ bình thường là 6h00–17h30 và 22h30–24h00, nên phần lớn sản lượng giờ bình thường là điện dùng ban ngày.
- Tính điện dùng ban ngày mỗi ngày làm việc: lấy sản lượng giờ bình thường của tháng chia cho số ngày làm việc.
- Quy ra kWp: chia số kWh mỗi ngày cho khoảng 3 (sản lượng một ngày của 1 kWp ở miền Bắc).
Ví dụ: nhà máy dùng 62.400 kWh giờ bình thường mỗi tháng, chạy 26 ngày. Điện dùng ban ngày khoảng 2.400 kWh mỗi ngày, tương ứng khoảng 800 kWp.
Đừng quên ngày nghỉ
Ngày Chủ nhật và ngày lễ, nhà máy dùng ít điện nhưng hệ thống vẫn phát. Phần điện dư có 3 cách xử lý:
- Bán lên lưới tối đa 50% sản lượng theo Nghị định 243/2026, với giá mua thấp hơn giá điện doanh nghiệp đang trả.
- Lưu vào BESS để dùng vào giờ cao điểm buổi tối.
- Giảm công suất xuống để ngày nghỉ ít dư hơn.
Kỹ sư khảo sát thường lấy thêm dữ liệu công tơ đo theo từng 30 phút để tính chính xác phụ tải từng giờ. Bài giảm tiền điện nhà máy 2026 giải thích thêm cách đọc hóa đơn theo khung giờ mới.
Câu hỏi ban giám đốc nên đặt: “Với công suất này, ngày Chủ nhật nhà máy dư bao nhiêu điện, và phần dư đó xử lý thế nào?”
Giới hạn 3: Hệ thống điện và quy định cho phép bao nhiêu?
Giới hạn thứ ba đến từ hạ tầng điện của nhà máy và quy định đấu nối. Đây là phần kỹ sư điện kiểm tra, nhưng ban giám đốc cần biết để hiểu vì sao đơn vị tư vấn có thể đề xuất công suất thấp hơn mái nhà cho phép.
Máy biến áp và tủ điện chính
Điện mặt trời đi vào nhà máy qua tủ điện chính và máy biến áp. Hai thiết bị này phải đủ khả năng nhận công suất của hệ thống. Kỹ sư dựa vào sơ đồ nguyên lý điện hạ thế, trung thế và mặt bằng trạm biến áp để xác định mức tối đa.
Có bán điện dư hay không?
Theo quy định về điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, nhà máy có hai lựa chọn:
| Lựa chọn | Cách làm | Ảnh hưởng đến công suất |
|---|---|---|
| Không bán điện dư | Lắp thiết bị chống phát ngược lên lưới, thủ tục đơn giản hơn | Công suất nên sát nhu cầu ban ngày, vì phần dư bị cắt bỏ |
| Có bán điện dư | Thỏa thuận đấu nối với điện lực | Từ ngày 26/06/2026, Nghị định 243/2026 cho phép bán tối đa 50% sản lượng, nên công suất có thể lớn hơn nhu cầu |
Nhà máy muốn tận dụng hết mái mà không bán dư nhiều có thể kết hợp BESS. Phần điện dư buổi trưa được lưu lại và dùng vào giờ cao điểm 17h30–22h30, khi giá điện cao nhất.
Câu hỏi ban giám đốc nên đặt: “Hệ thống điện hiện tại nhận tối đa bao nhiêu kWp, và phương án này có bán điện dư không?”
Ví dụ: tính công suất cho một nhà máy miền Bắc
Một nhà máy sản xuất tại miền Bắc có 9.000 m² mái tôn, chạy 26 ngày mỗi tháng. Kết quả khảo sát cho 3 giới hạn như sau:
| Giới hạn | Cách tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Mái nhà | 9.000 m² trừ phần bóng che, lối đi, còn 6.000 m²; chia 6 m²/kWp | 1.000 kWp |
| Điện dùng ban ngày | 62.400 kWh giờ bình thường ÷ 26 ngày = 2.400 kWh/ngày; chia 3 | 800 kWp |
| Hệ thống điện | Theo máy biến áp và tủ điện chính | 1.200 kWp |
Công suất phù hợp là 800 kWp, bằng giới hạn thấp nhất. Với công suất này:
- Sản lượng ước tính: khoảng 0,8–0,96 triệu kWh mỗi năm.
- Tiền điện tiết kiệm ước tính: khoảng 1,47–1,76 tỷ đồng mỗi năm, tính theo giá giờ bình thường 1.833 đ/kWh cấp 22–110 kV, chưa VAT.
Nếu lắp kín mái 1.000 kWp, hệ thống phát khoảng 3.000 kWh mỗi ngày trong khi nhà máy chỉ dùng 2.400 kWh. Khoảng 600 kWh dư mỗi ngày làm việc phải bán lên lưới với giá thấp hơn, hoặc cần thêm BESS để lưu lại. Phần 200 kWp thêm vào vì vậy kéo dài thời gian hoàn vốn của cả hệ thống.
Trên thực tế, công suất phù hợp khác nhau rất nhiều giữa các nhà máy. ETEK Power đã thi công hệ thống 461 kWp cho Tân Dũng Steel, 928,8 kWp cho Hữu Nghị Food tại Bắc Ninh và 957 kWp cho một nhà máy dệt may tại Phú Thọ.
4 sai lầm thường gặp khi chọn công suất điện mặt trời
- Lắp kín mái vì “đã lắp thì lắp cho đáng”. Phần công suất vượt nhu cầu ban ngày phát ra điện dư. Điện dư hoặc bị cắt bỏ, hoặc bán với giá thấp hơn giá doanh nghiệp đang mua. Khoản đầu tư thêm vì vậy hoàn vốn chậm hơn phần còn lại.
- Tính theo tổng hóa đơn tháng. Tổng hóa đơn gồm cả điện chạy ca đêm và giờ cao điểm buổi tối, những lúc điện mặt trời không phát. Tính theo tổng hóa đơn sẽ cho ra công suất lớn hơn mức nhà máy dùng hết.
- Bỏ qua ngày nghỉ và tháng thấp điểm đơn hàng. Nhà máy dùng ít điện vào Chủ nhật, ngày lễ và tháng ít đơn. Công suất nên được kiểm tra với cả những ngày này, không chỉ ngày sản xuất cao nhất.
- Không tính kế hoạch 3–5 năm tới. Nhà máy sắp mở thêm dây chuyền có thể lắp lớn hơn một chút. Nhà máy sắp thay mái hoặc di dời cần tính lại trước khi lắp, vì hệ thống vận hành trên 20 năm.
Ban giám đốc cần chuẩn bị gì để kỹ sư tính đúng công suất?
Ban giám đốc chỉ cần giao bộ phận hành chính hoặc kỹ thuật chuẩn bị 5 loại tài liệu. Có đủ tài liệu, đơn vị tư vấn tính được công suất sát thực tế ngay từ lần khảo sát đầu tiên.
| Tài liệu | Dùng để tính giới hạn nào |
|---|---|
| Hóa đơn tiền điện 12 tháng kèm bảng kê chi tiết theo khung giờ | Giới hạn 2: điện dùng ban ngày |
| Bản vẽ kiến trúc, kết cấu nhà xưởng | Giới hạn 1: diện tích và kết cấu mái |
| Sơ đồ nguyên lý hệ thống điện hạ thế, trung thế | Giới hạn 3: hệ thống điện |
| Mặt bằng bố trí trạm biến áp và tủ điện chính | Giới hạn 3: hệ thống điện |
| Kế hoạch sản xuất, mở rộng 3–5 năm tới (nếu có) | Điều chỉnh công suất theo tương lai |
Nhà máy chọn mô hình PPA cần chuẩn bị thêm hồ sơ pháp lý và PCCC trước khi ký hợp đồng. Nhà máy tự đầu tư có thể bắt đầu khảo sát chỉ với hóa đơn tiền điện và bản vẽ nhà xưởng.
Kết bài
ETEK Power là tổng thầu EPC điện mặt trời và BESS cho nhà máy, khu công nghiệp. Đội kỹ sư ETEK Power khảo sát mái, phân tích phụ tải theo từng giờ và kiểm tra hệ thống điện trước khi đề xuất công suất.
Nhà máy của bạn nên lắp bao nhiêu kWp? Quý doanh nghiệp chỉ cần gửi hóa đơn tiền điện 12 tháng và bản vẽ nhà xưởng. ETEK Power sẽ tính cả 3 giới hạn và trình bày kết quả trên một trang dễ hiểu cho ban giám đốc. Quý doanh nghiệp vui lòng gọi hotline 0947 137 388 hoặc gửi yêu cầu tại etekpower.vn/lien-he để được khảo sát miễn phí.
Câu hỏi thường gặp về công suất điện mặt trời cho nhà máy
Cách tính công suất điện mặt trời cho nhà máy như thế nào? Công suất phù hợp là con số nhỏ nhất trong 3 giới hạn: diện tích mái dùng được, lượng điện nhà máy dùng ban ngày, và khả năng nhận công suất của hệ thống điện nhà máy.
1 kWp điện mặt trời cần bao nhiêu m² mái? Mỗi kWp cần khoảng 5–7 m² mái tôn, tùy hướng mái, phần bị che bóng và lối đi bảo trì.
1 kWp điện mặt trời phát bao nhiêu điện mỗi ngày? Ở miền Bắc, mỗi kWp phát khoảng 2,7–3,3 kWh mỗi ngày, tương đương 1.000–1.200 kWh mỗi năm.
Có nên lắp kín toàn bộ mái nhà máy không? Không nên lắp kín mái nếu công suất vượt nhu cầu điện ban ngày. Phần điện dư bị cắt bỏ hoặc bán với giá thấp hơn, làm hệ thống hoàn vốn chậm hơn, trừ khi nhà máy kết hợp BESS.
Cần chuẩn bị tài liệu gì để tính công suất điện mặt trời? Nhà máy cần hóa đơn tiền điện 12 tháng kèm bảng kê theo khung giờ, bản vẽ nhà xưởng, sơ đồ hệ thống điện và mặt bằng trạm biến áp.